Γιατί απορρίπτεται μια προσφορά σε δημόσιο διαγωνισμό: τα συχνότερα λάθη και πώς τα αποφεύγετε

Μια προσφορά απορρίπτεται όταν δεν τηρεί απαράβατο όρο του νόμου ή της διακήρυξης: λείπει η εγγυητική επιστολή συμμετοχής, ο χρόνος ισχύος της είναι μικρότερος από τον ζητούμενο, είναι υπό αίρεση, υποβλήθηκε εκπρόθεσμα ή έχει ελλείψεις που δεν διορθώθηκαν όταν η αναθέτουσα αρχή ζήτησε συμπλήρωση. Τα περισσότερα αποφεύγονται με έλεγχο πριν την υποβολή.

Τι λέει ο νόμος για την απόρριψη μιας προσφοράς;

Το άρθρο 91 του ν. 4412/2016 απαριθμεί τις περιπτώσεις στις οποίες η αναθέτουσα αρχή απορρίπτει «σε κάθε περίπτωση» μια προσφορά. Δεν πρόκειται για διακριτική ευχέρεια: αν συντρέχει κάποια από αυτές, η απόρριψη είναι υποχρεωτική. Οι περιπτώσεις αφορούν τη μορφή, το περιεχόμενο και τη διόρθωση της προσφοράς.

• Προσφορά που αποκλίνει από τους κανόνες σύνταξης και υποβολής του νόμου ή παραβιάζει απαράβατο όρο της διακήρυξης.

• Προσφορά με ελλείψεις ή σφάλματα που δεν επιδέχονται διόρθωση ή που δεν διορθώθηκαν όταν ζητήθηκε συμπλήρωση κατά το άρθρο 102.

• Προσφορά για την οποία δεν δόθηκαν μέσα στην προθεσμία οι εξηγήσεις που ζήτησε η αναθέτουσα αρχή, ή δόθηκαν αλλά δεν έγιναν δεκτές.

• Εναλλακτική προσφορά όταν η διακήρυξη δεν την επιτρέπει, ή δεύτερη προσφορά από τον ίδιο οικονομικό φορέα.

• Προσφορά υπό αίρεση, δηλαδή προσφορά που δεσμεύει τον προσφέροντα μόνο αν ισχύσει κάποια προϋπόθεση.

• Στις προμήθειες και τις γενικές υπηρεσίες, προσφορά με όρο αναπροσαρμογής τιμής που δεν προβλέπεται, ή χωρίς τα δείγματα που ζητά η διακήρυξη.

Πέρα από το άρθρο 91, ειδικές διατάξεις προβλέπουν απόρριψη για συγκεκριμένα στοιχεία, όπως η εγγύηση συμμετοχής (άρθρο 72) και ο χρόνος ισχύος της προσφοράς (άρθρο 97). Αυτά είναι και τα σημεία όπου γίνονται τα περισσότερα λάθη στην πράξη.

Ποια λάθη οδηγούν συχνότερα σε απόρριψη;

Τα λάθη που κοστίζουν περισσότερο είναι λίγα και επαναλαμβάνονται: η εγγυητική επιστολή συμμετοχής, ο χρόνος ισχύος της προσφοράς, στοιχεία στον λάθος υποφάκελο, έγγραφα χωρίς μετάφραση και η υποβολή την τελευταία στιγμή. Ο πίνακας δείχνει τι προβλέπει ο νόμος για το καθένα και πώς το ελέγχετε πριν πατήσετε «Υποβολή».

Για την πλήρη λίστα εγγράφων που ελέγχουμε πριν από κάθε υποβολή, δείτε τα δικαιολογητικά ηλεκτρονικού διαγωνισμού. Για τα τεχνικά σφάλματα της πλατφόρμας, όπως εκτυπώσεις που το σύστημα δεν αναγνωρίζει, δείτε τον οδηγό υποβολής προσφοράς στο ΕΣΗΔΗΣ.

Διορθώνεται ένα λάθος αφού υποβληθεί η προσφορά;

Πολλά ναι. Σύμφωνα με το άρθρο 102 όπως ισχύει, όταν πληροφορίες ή έγγραφα είναι ελλιπή ή λανθασμένα, ακόμη και στο ΕΕΕΣ, ή όταν λείπουν συγκεκριμένα έγγραφα, η αναθέτουσα αρχή ζητά να υποβληθούν, να συμπληρωθούν ή να αποσαφηνιστούν μέσα σε προθεσμία από δέκα έως είκοσι ημέρες από την πρόσκληση.

Η συμπλήρωση γίνεται μετά από πρόσκληση της αναθέτουσας αρχής, η οποία οφείλει να τηρεί τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Αν δεν απαντήσετε πλήρως μέσα στην προθεσμία, ή αν η εξήγηση δεν γίνει δεκτή, η προσφορά απορρίπτεται βάσει του άρθρου 91.

Υπάρχουν όμως λάθη που δεν διορθώνονται με αυτόν τον τρόπο. Η εκπρόθεσμη υποβολή δεν θεραπεύεται, και για την εγγύηση συμμετοχής ο νόμος ορίζει ρητά ότι η προσφορά χωρίς αυτήν απορρίπτεται ως απαράδεκτη, με απόφαση που εκδίδεται πριν από κάθε άλλη απόφαση για την αξιολόγηση. Γι’ αυτό ο έλεγχος πριν την υποβολή μετράει περισσότερο από κάθε διόρθωση μετά.

Γιατί το ΕΕΕΣ είναι τόσο κρίσιμο έγγραφο;

Γιατί το ΕΕΕΣ ισοδυναμεί με υπεύθυνη δήλωση με τις συνέπειες του ν. 1599/1986: με αυτό δηλώνετε ότι δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού και ότι πληροίτε τα κριτήρια επιλογής, αντί να καταθέσετε από την αρχή όλα τα πιστοποιητικά. Ό,τι δηλώσετε εκεί θα το αποδείξετε αργότερα, στο στάδιο της κατακύρωσης.

Η συνέπεια ενός λάθους στο ΕΕΕΣ εξαρτάται από τη φύση του. Μια παράλειψη ή ασάφεια μπορεί να συμπληρωθεί κατά το άρθρο 102. Αν όμως διαπιστωθεί ότι τα δηλωθέντα ήταν εκ προθέσεως απατηλά ή ότι υποβλήθηκαν πλαστά αποδεικτικά, η προσφορά απορρίπτεται και η εγγύηση συμμετοχής καταπίπτει (άρθρο 103). Μπορείτε να επαναχρησιμοποιήσετε ΕΕΕΣ από προηγούμενο διαγωνισμό, εφόσον επιβεβαιώνετε ότι οι πληροφορίες του εξακολουθούν να ισχύουν και αφού το ελέγξετε απέναντι στα κριτήρια της νέας διακήρυξης.

Τι μπορεί να πάει στραβά στο στάδιο της κατακύρωσης;

Και ο προσωρινός ανάδοχος μπορεί να χάσει τη σύμβαση. Αφού ειδοποιηθεί, υποβάλλει μέσω ΕΣΗΔΗΣ τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν όσα δήλωσε στο ΕΕΕΣ, μέσα σε δέκα ημέρες. Αν δεν τα υποβάλει ή αν δεν αποδεικνύουν όσα δηλώθηκαν, η προσφορά του απορρίπτεται και η εγγύηση συμμετοχής καταπίπτει.

Αν λείπουν έγγραφα ή υπάρχουν ελλείψεις, η αναθέτουσα αρχή καλεί τον προσωρινό ανάδοχο να τα συμπληρώσει μέσα σε νέα προθεσμία δέκα ημερών. Αν έχετε ζητήσει ένα πιστοποιητικό από δημόσια αρχή και δεν έχει εκδοθεί, η προθεσμία παρατείνεται όταν προσκομίσετε την απόδειξη ότι το έχετε αιτηθεί. Για τα έγγραφα και τον χρόνο αναλυτικά, δείτε το άρθρο για τα δικαιολογητικά κατακύρωσης.

Τι κάνω αν η προσφορά μου απορριφθεί;

Διαβάζετε προσεκτικά την απόφαση και το πρακτικό της επιτροπής, για να δείτε αν ο λόγος απόρριψης στέκει νομικά. Αν η απόρριψη είναι λανθασμένη, μπορείτε να την προσβάλετε με προδικαστική προσφυγή. Οι προθεσμίες είναι σύντομες και τρέχουν από την κοινοποίηση ή τη γνώση της απόφασης, οπότε η απόφαση για προσφυγή παίρνεται γρήγορα.

Μια προσφυγή θέλει τεκμηρίωση: ποιος όρος της διακήρυξης ή ποια διάταξη ερμηνεύτηκε λάθος, και γιατί. Συχνά την απάντηση τη δίνει ο ίδιος ο φάκελός σας, όπως ένα έγγραφο που η επιτροπή θεώρησε ότι λείπει ενώ βρίσκεται σε άλλο αρχείο, ή μια έλλειψη για την οποία έπρεπε να ζητηθεί συμπλήρωση κατά το άρθρο 102. Δείτε πότε ασκείται η προδικαστική προσφυγή και ποιες είναι οι προθεσμίες.

Πώς ελέγχετε τον φάκελο πριν την υποβολή;

Με έναν έλεγχο που βασίζεται στη συγκεκριμένη διακήρυξη και όχι σε μια γενική λίστα. Κάθε απαίτηση της διακήρυξης γίνεται γραμμή ελέγχου, με το αρχείο που την καλύπτει δίπλα της. Τον έλεγχο καλό είναι να τον κάνει κάποιος που δεν συνέταξε τον φάκελο, και να τελειώνει πριν από την ημέρα της λήξης.

1. Καταγράψτε από τη διακήρυξη κάθε απαίτηση, κάθε απαράβατο όρο και κάθε υπόδειγμα εγγράφου που πρέπει να ακολουθήσετε.

2. Ελέγξτε την εγγυητική επιστολή συμμετοχής: ποσό, δικαιούχο, διάρκεια ισχύος και τρόπο κατάθεσης.

3. Συγκρίνετε το ΕΕΕΣ με τα κριτήρια επιλογής και βεβαιωθείτε ότι μπορείτε να αποδείξετε με έγγραφα όσα δηλώνετε.

4. Ελέγξτε ότι κάθε αρχείο βρίσκεται στον σωστό υποφάκελο και φέρει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή του σωστού προσώπου.

5. Υποβάλετε με περιθώριο χρόνου και επιβεβαιώστε στο ΕΣΗΔΗΣ ότι η προσφορά εμφανίζεται «Ενεργή».

Αυτή είναι η δουλειά μας στη WinnerT: δεν πουλάμε απλώς το στικάκι· αναλαμβάνουμε όλη τη διαδικασία. Δείτε πώς αναλαμβάνουμε τη συμμετοχή σας σε δημόσιους διαγωνισμούς, από τη μελέτη της διακήρυξης έως την κατακύρωση.

Πηγές

Οι λόγοι απόρριψης, οι προθεσμίες και οι κανόνες για την εγγύηση συμμετοχής ελέγχθηκαν στο κείμενο του ν. 4412/2016 όπως ισχύει, από τον ιστότοπο της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, και στο επίσημο εγχειρίδιο του ΕΣΗΔΗΣ.

ΕΑΔΗΣΥ: Ν. 4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών», κείμενο όπως ισχύει (άρθρα 72, 79, 91, 92, 96, 97, 102, 103)

ΕΑΔΗΣΥ: Ν. 4412/2016, σελίδα του νόμου με το ημερολόγιο τροποποιήσεων

ΕΣΗΔΗΣ: «Υποβολή προσφοράς & αίτησης συμμετοχής μέσω ΕΣΗΔΗΣ Προμηθειών & Υπηρεσιών», εγχειρίδιο οικονομικών φορέων, έκδοση 2.00 (Σεπτέμβριος 2025)

Τελευταία ενημέρωση: 24 Σεπτεμβρίου 2026.